В ответ на обращение группы некоммерческих организаций, представителей частного сектора и отдельных граждан, которое было направлено в Министерство здравоохранения Республики Армения с предложениями по принятию мер и защите населения в связи с экстремально высоким уровнем загрязнённости атмосферного воздуха в столице и других городах был получен ответ. Приводим его ниже в переводе на русский язык. Оригинал — после переведенного текста.
Ответа от мэра Еревана Тиграна Авиняна и Инспекционного органа по охране природы и недр Республики Армения — пока не поступало.
Председателю экологической организации «Экопарсек»
Госпоже Адринэ Мугнецян
Уважаемая госпожа Мугнецян,
В ответ на Ваше письмо от 4 декабря 2025 года сообщаю, что загрязнение окружающей среды, включая атмосферный воздух, при хроническом воздействии может способствовать повышению рисков развития различных неинфекционных заболеваний среди населения. В частности, это касается сердечно-сосудистых заболеваний, острых и хронических респираторных заболеваний, рака легких и др. Вместе с тем следует отметить, что вредное воздействие определяется составом веществ, их количеством и длительностью воздействия.
Такое воздействие является многофакторным, и значительную роль в возникновении заболеваний играют не только факторы окружающей среды, но и поведенческие факторы. Например, причиной развития и обострения хронических обструктивных заболеваний легких могут быть не только различные загрязнители среды, но и курение. Влияние на здоровье человека зависит также от пола, возраста, состояния здоровья и физиологических особенностей, уровня физической активности и т. д.
С учетом совокупного влияния различных факторов, установление четкой причинно-следственной связи требует достоверной и репрезентативной информации о концентрациях различных загрязняющих веществ в окружающей среде (например, взвешенных частиц PM2.5, PM10 и т. д.), официальные данные о которых в настоящее время в Республике Армения отсутствуют.
Исходя из вышеизложенного, недостаточность имеющейся информации о загрязнении атмосферного воздуха не дает Министерству здравоохранения Республики Армения возможности провести соответствующую оценку рисков воздействия атмосферного воздуха на здоровье человека.
Тем не менее Министерство здравоохранения Армении в рамках своих полномочий участвует в разработке политики (правовых актов) в указанной сфере, в том числе в мерах и программах, направленных на предотвращение загрязнения атмосферного воздуха и разработку механизмов предоставления гражданам соответствующей информации.
Одновременно Министерство здравоохранения Армении регулярно посредством СМИ и официальных платформ информирует население о проблемах, связанных со здоровьем, а также о необходимых мерах профилактики.
С уважением,
Вардануш Григорян, ГНКО «Национальный центр по контролю заболеваний Минздрава Армении»
Հարգելի տիկին Մուղնեցյան
Ի պատասխան Ձեր 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի գրության՝ հայտնում եմ, որ շրջակա միջավայրի, այդ թվում՝ մթնոլորտային օդի աղտոտումը, քրոնիկ էքսպոզիցիայով պայմանավորված, կարող է նպաստել ազգաբնակչության շրջանում տարբեր ոչ վարակիչ հիվանդությունների զարգացման ռիսկերի բարձրացմանը՝ մասնավորապես՝ սիրտանոթային, սուր և քրոնիկ շնչառական հիվանդությունների, թոքի քաղցկեղի և այլն, սակայն հարկ է նշել, որ վնասակար ազդեցությունը պայմանավորված է նյութերի բաղադրությամբ, քանակով և ազդեցության ժամկետներով: Այդ ազդեցությունը բազմագործոն է, և հիվանդությունների առաջացման մեջ մեծ դերակատարում ունեն ոչ միայն շրջակա միջավայրի, այլ նաև վարքագծային գործոնները: Օրինակ՝ թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդությունների առաջացման և սրացումների պատճառ կարող են հանդիսանալ ոչ միայն շրջակա միջավայրի տարբեր աղտոտիչները, այլ նաև ծխելը: Մարդու առողջության վրա ազդեցությունը կախված է մարդու սեռից, տարիքից, առողջական և ֆիզիոլոգիական վիճակից, ֆիզիկական ակտիվության մակարդակից և այլն:
Հաշվի առնելով տարբեր գործոնների համակցված ազդեցությունը, հստակ պատճառահետևանքային կապի հաստատումը պահանջում է շրջակա միջավայրի տարբեր աղտոտիչների քանակների վերաբերյալ հավաստի և ներկայացուցչական տեղեկատվություն (օրինակ՝ PM2.5, PM10 կախված մասնիկներ և այլն), որոնց վերաբերյալ պաշտոնական տվյալներ ներկայումս ՀՀ-ում առկա չեն:
Ելնելով վերը նշվածից, մթնոլորտային օդի աղտոտվածության վերաբերյալ առկա տեղեկատվության ոչ լիարժեքությունը ՀՀ առողջապահության նախարարությանը հնարավորություն չի ընձեռնում իրականացնել մարդու առողջության վրա մթնոլորտային օդի ազդեցության համապատասխան ռիսկի գնահատում:
Այնուամենայնիվ, ՀՀ առողջապահության նախարարությունն իր լիազորությունների շրջանակում մասնակցում է նշված ոլորտում քաղաքականության (իրավական ակտեր) մշակման աշխատանքներին, այդ թվում՝ մթնոլորտային օդի աղտոտման կանխարգելմանն ու քաղաքացիներին համապատասխան տեղեկատվության տրամադրման մեխանիզմների մշակմանն ուղղված և այլ միջոցառումներին ու ծրագրերին:
Միաժամանակ, ՀՀ առողջապահության նախարարությունը պարբերաբար զանգվածային լրատվության միջոցներով, պաշտոնական հարթակներով ներկայացնում է բնակչության առողջության հետ կապված խնդիրները, դրանց կանխարգելման նպատակով անհրաժեշտ վարքականոնները և այլն։
ՎԱՐԴԱՆՈՒՇ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԱՆ «ՀՎԿ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿԵՆՏՐՈՆ» ՊՈԱԿ
